بلاگ, راهنما

سنگ کلیه در طب سنتی؛ آب، نمک و سفره روزانه بعد از دفع سنگ

بطری آب کنار کیف غذا

مراقبت از کسی که همین حالا با درد شدید پهلو راه می‌رود با برنامه غذایی کسی که هفته پیش سنگ دفع کرده فرق دارد. در حمله درد، به‌خصوص با تب، لرز، استفراغ یا مشکل در ادرار کردن، باید سریع ارزیابی شوید. این راهنمای سنگ کلیه در طب سنتی بیشتر به پرسش بعد از حمله می‌پردازد؛ وقتی درد فروکش کرده و می‌خواهید بدانید در خانه چه کاری برای کم کردن احتمال تکرار می‌توان انجام داد. پاسخ از نوع سنگ، برنامه نوشیدن و مقدار نمک غذا شروع می‌شود.

ابن‌سینا درباره سنگ کلیه چه نوشته بود؟

در پژوهشی تاریخی درباره قانون ابن‌سینا، نویسندگان موادی را که در مبحث سنگ برای پیشگیری، دفع یا حل کردن نام برده شده‌اند بررسی کرده‌اند. گزارش آن‌ها شامل ۶۵ ماده گیاهی، هشت ماده با منشأ حیوانی و چهار ماده معدنی است. این اعداد نشان می‌دهند موضوع برای پزشکان آن دوره چقدر مفصل بوده است. خواننده امروز با دیدن واژه «سنگ‌شکن» روی بسته یک ترکیب نمی‌تواند نتیجه بگیرد همان ماده کتاب، با همان هویت و همان مقدار درون بسته است یا برای سنگ او اثر دارد.

این فاصله در تصمیم روزمره مهم است. یک نفر سنگ کوچکی را خودبه‌خود دفع می‌کند و همان روز هم یک عرق گیاهی خورده است. از ترتیب این دو اتفاق نمی‌شود فهمید عرق علت دفع بوده است. فرد دیگری با درد مشابه ممکن است انسداد یا عفونت داشته باشد. به همین دلیل فهرست تاریخی را اینجا برای شناخت منبع آورده‌ایم و از آن دستور مصرف برای حمله حاد استخراج نمی‌کنیم.

پیش از تغییر رژیم، نوع سنگ را پیدا کنید

اگر گزارش آزمایش سنگ دارید، نام آن را نگه دارید. سنگ کلسیم‌اگزالات، کلسیم‌فسفات، اسیداوریکی و سیستینی ممکن است به توصیه‌های غذایی متفاوت نیاز داشته باشند. «سنگم کلسیمی است» هنوز تمام اطلاعات لازم را نمی‌دهد. اندازه و جای سنگ در گزارش تصویربرداری هم با جنس سنگ فرق دارد. اگر نوع آن معلوم نیست، از پزشک بپرسید آیا بررسی سنگ یا آزمایش تکمیلی برای شما لازم است.

هنگام مراجعه یک یادداشت کوچک همراه داشته باشید. زمان آخرین حمله و دفعات قبلی را بنویسید. اگر کسی در خانواده سنگ داشته، اگر مکمل مصرف می‌کنید یا اگر برای بیماری دیگری مصرف آب یا بعضی خوراک‌ها را محدود کرده‌اید، بگویید. پرسش روشن این است که «با توجه به نوع سنگ و بیماری‌های من، کدام تغییر غذایی ارزش بیشتری دارد؟» پاسخ برای دو عضو یک خانواده هم الزاماً یکسان نیست.

ریختن آب هنگام صبحانه

آب را در روز پخش کنیم یا شب یکجا بنوشیم؟

برای بسیاری از افرادی که سابقه سنگ دارند، دریافت کافی مایعات، به‌ویژه آب، اساس پیشگیری است. عدد مناسب به شرایط فرد بستگی دارد. اگر پزشک مقدار مشخصی برای شما تعیین کرده، همان را مبنا بگیرید. فردی که به علت نارسایی قلب یا کلیه محدودیت مایع دارد نباید صرف شنیدن توصیه عمومی بطری بزرگ آب را به برنامه خود اضافه کند. در زمان درد و استفراغ هم به امید راندن سنگ خودتان را وادار به نوشیدن حجم زیاد نکنید.

برای پیدا کردن زمان‌های فراموش‌شده، یک روز معمولی را مرور کنید. صبحانه را با عجله می‌خورید؟ از خانه تا محل کار دسترسی به آب ندارید؟ در مغازه آن‌قدر مشغول می‌شوید که تا ظهر حتی یک بار سراغ لیوان نمی‌روید؟ بطری قابل شست‌وشویی کنار کیف بگذارید و برای پر کردن آن از قبل یک محل مشخص پیدا کنید. این تغییر کوچک از تصمیم مبهم «از فردا بیشتر آب می‌خورم» اجرایی‌تر است.

در روز گرم یا هنگام کار بدنی، مسئله دسترسی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اگر به عمد برای کم کردن رفت‌وآمد به سرویس بهداشتی آب نمی‌خورید، تنها خرید بطری مشکل را حل نمی‌کند. برای وقفه کوتاه در کار برنامه بگذارید. اگر تشنگی یا تعداد دفعات ادرار به شکل تازه‌ای تغییر کرده، علت را خودبه‌خود به سابقه سنگ نسبت ندهید و آن را در مراجعه مطرح کنید.

نمک پنهان یک سفره ایرانی کجاست؟

کم کردن نمک فقط برداشتن نمکدان نیست. پنیر شور، خیارشور، بعضی نان‌ها، سس آماده، کنسرو و فرآورده‌های گوشتی ممکن است در طول روز کنار هم جمع شوند. شام خانواده را از ابتدا با نمک کمتر بپزید و برای طعم از سبزی معطر یا چاشنی خوراکی مناسب ذائقه استفاده کنید. اگر غذایی از قبل شور است، کنار آن مخلفات شور نگذارید. برای دست یافتن به تغییر پایدار لازم نیست تمام غذاهای مورد علاقه را یک‌باره کنار بگذارید.

هنگام خرید دو بسته مشابه را کنار هم بگیرید. مقدار سدیم یا نمک را برای مقدار یکسان مقایسه کنید؛ گاهی عدد کوچک‌تر روی بسته مربوط به سهم کوچک‌تر است. برای مثال اگر هر سهم یک بسته نصف سهم بسته دیگر باشد، مقایسه مستقیم دو عدد گمراه‌کننده می‌شود. برای یک وعده خانگی هم می‌توانید یکی از چند منبع شوری را کم کنید و چند روز بعد ببینید آیا خانواده با مزه تازه کنار آمده است.

چاشنی‌های غذا و نمکدان کنارگذاشته‌شده

آیا باید لبنیات، حبوبات یا سبزی‌ها را حذف کرد؟

وجود کلسیم در نام سنگ به معنی حذف خودسرانه کلسیم غذایی نیست. مؤسسه ملی دیابت و بیماری‌های گوارشی و کلیه آمریکا برای انواع شایع سنگ کلسیمی به دریافت مناسب کلسیم از غذا توجه می‌دهد. تصمیم درباره مکمل جداگانه است؛ نام و مقدار مکمل را به پزشک بگویید. کسی که شنیده «هر چیز سفید سنگ می‌سازد» ممکن است بی‌دلیل غذای مهمی را از برنامه خود و حتی کل خانواده حذف کند.

برای بعضی سنگ‌ها مقدار اگزالات یا پروتئین حیوانی اهمیت دارد. فهرست خوراک‌های پر‌اگزالات را بدون دانستن جنس سنگ به یک فهرست ممنوعه همیشگی تبدیل نکنید. اگر برنامه اختصاصی دریافت کرده‌اید، از متخصص تغذیه بخواهید برای سفره معمول خودتان مثال بزند. انتخاب جایگزین برای یک غذای مشخص، از حفظ کردن نام ده‌ها خوراکی که شاید هرگز نخورید کاربرد بیشتری دارد.

چه چیزهایی را در پیگیری بعدی بپرسیم؟

بپرسید آیا دفع کامل تأیید شده، آیا لازم است سنگ جمع‌آوری یا آزمایش شود و با چه نشانه‌ای باید سریع برگردید. قطع شدن درد همیشه پاسخ تمام این سؤال‌ها نیست. اگر درد شدید برگشت یا همراه تب و لرز بود، صبر کردن برای اثر آبلیمو یا جوشانده می‌تواند رسیدگی را عقب بیندازد. کاهش چشمگیر یا بند آمدن ادرار هم نیاز به رسیدگی فوری دارد.

آیا آبلیمو جای برنامه پیشگیری را می‌گیرد؟ ممکن است کمی لیمو آب ساده را برایتان خوش‌طعم کند، اما از این موضوع نمی‌توان نتیجه گرفت سنگ موجود را حل می‌کند. برای خرید هفته بعد، یک تغییر قابل اندازه‌گیری انتخاب کنید؛ مثلاً جایگزین کردن یکی از مخلفات شور یا همراه بردن آب در ساعتی که معمولاً فراموش می‌شود. یادداشت نوع سنگ و توصیه اختصاصی‌تان را کنار همان برنامه نگه دارید.

مطالعه بیشتر در جفت‌کار

منابع مقاله

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *